W czasie wypadku samochodowego działają siły, które powodują różnego rodzaju uszkodzenia osób znajdujących się wewnątrz pojazdu. Opóźnienia w udzielaniu pierwszej pomocy często, niestety, wynikają z trudności z wydobyciem poszkodowanych z wraku pojazdu. Należy jednak pamiętać, że osoba poszkodowana może mieć uraz kręgosłupa. Dlatego, jeśli jest to możliwe, stan poszkodowanego ocenia się bez wyjmowania go z pojazdu. Jeśli oddech i akcja serca są zachowane, z wydobyciem rannego należy czekać do przyjazdu karetki, ograniczając się do obserwacji, ewentualnego uspokajania i rozmowy z ofiarami. W celu wyjęcia poszkodowanego z pojazdu należy: stanąć z tyłu poszkodowanego; włożyć ręce pod jego pachy; jedną ręką przytrzymać brodę poszkodowanego; lekko nacisnąć wzdłuż osi ciała (nie na boki); położyć jego głowę między swoim barkiem a głową, przez cały czas utrzymując ją w tej stabilnej pozycji; drugą ręką chwycić za przedramię i w takiej pozycji wyciągnąć poszkodowanego z samochodu. Po wydobyciu z pojazdu należy kontynuować stabilizację głowy i szyi, równocześnie udrażniając drogi oddechowe.
Po zabezpieczeniu miejsca wypadku należy ocenić stan poszkodowanego:
1. Czy jest przytomny: czy reaguje na głos, na dotyk, na ból.
2. czy oddycha: czy klatka piersiowa rytmicznie się unosi, czy za pomocą przyłożenia ucha do jamy ustnej i nosa daje się wyczuć strumień wydychanego powietrza.
3. Czy ma zachowane tętno: kontroli dokonuje się w zagłębieniu pomiędzy krtanią a mięśniami szyi, trzecim i czwarty palcem. Nie wolno badać tętna jednocześnie na dwóch tętnicach szyjnych (grozi niedokrwieniem mózgu)
W przypadku braku wyczuwalnego tętna i oddechu należy przystąpić do reanimacji. Poszkodowanemu z wyczuwalnym tętnem, ale bez oddechu, należy udrożnić drogi oddechowe i wykonać sztuczne oddychanie. Osobę nieprzytomną z zachowanym oddechem należy ułożyć w pozycji bezpiecznej (bocznej ustalonej).

Następnie należy dokonać bardziej szczegółowej oceny stanu poszkodowanego z uwzględnieniem krwawień, złamań, urazów głowy i kręgosłupa, oparzeń, wstrząsu. Należy zabezpieczyć miejsca krwawienia, unieruchomić złamania itp. W urazach głowy i szyi należy unieruchomić głowę, szuję i tułów rannego. Do tego można wykorzystać zwinięte części odzieży, koców lub innych twardych przedmiotów, układając je po bokach poszkodowanego. Należy okryć rannego kocami lub płaszczami w celu utrzymania ciepła i zapobieżenia wstrząsowi.

JAK SIó?˜ ZACHOWAÄ? GDY WIDZIMY WYPADEK

Zgłoszenie: dzwonimy pod nr 997 (policja), 998 (straż pożarna) lub 999 (pogotowie)
lub z tel. kom. wybieramy 112, każda z tych służb musi zareagować
Co powinno zawierać zgłoszenie ?
- gdzie się to stało
- co się wydarzyło
- ile jest ofiar wypadku
- jakie są uszkodzenia ciała
- kto wzywa pomocy

W oczekiwaniu na fachową pomoc podejmujemy wszelkie potrzebne czynności ratownicze: od reanimacji po uspokajania będących w szoku ofiar. Aby przystąpić do akcji ratowniczej, należy wykazać się pewną wiedzą. Aby dokonać oceny podstawowych funkcji życiowych poszkodowanego należy sprawdzić:

1. Czy poszkodowany jest przytomny: ratownik powinien głośno odezwać się do poszkodowanego â?? np. jak się czujesz â?? oraz sprawdzić reakcję na mocne dotknięcie (potrząsanie lub klepnięcie w policzek) lub ból uszczypnięcie w ucho. Dzięki tym czynnościom unikniesz konieczności prowadzenia reanimacji u przytomnego pacjenta. Należy jednak pamiętać, że jeśli poszkodowany doznał urazów głowy lub szyi podejrzewamy uszkodzenie kręgosłupa poszkodowanego można poruszać tylko wtedy jeśli jest to absolutnie niezbędne !
2. Czy poszkodowany oddycha â?? objawem nasuwającym podejrzenie zatrzymania oddechu jest sine zabarwienie skóry, przy dokładnej obserwacji nie widać ruchów klatki piersiowej ruchy te są również nie wyczuwalne po przyłożeniu przez ratownika dłoni do klatki piersiowej lub brzucha ofiary wypadku, niesłyszalny i niewyczuwalny jest strumień powietrza wydychanego z ust i nosa pacjenta, przy częściowej niedrożności dróg oddechowych słychać odgłosy chrapania i bulgotu.
3. Czy poszkodowany ma zachowane krążenie: objawy nagłego zatrzymania krążenia występują w następującym porządku czasowym: natychmiast: brak tętna na tętnicy szyjnej, po 10-20 sek; utrata przytomności, po 15-30 sek. Zatrzymanie oddechu lub chwytanie powietrza, po 60-90 sek. Szerokie źrenice bez reakcji na światło. Bladość lub sinica skóry oraz szerokie źrenice nie stanowią jednak pewnych objawów zatrzymania krążenia, gdyż mogą towarzyszyć innym stanom chorobowym.

JAK RATOWAÄ?

Badanie tętna
Tętno można badać w trzech miejscach
- na tętnicy szyjnej: kciuk i trzy duże palce przesuwają się z boku do zagłębienia utworzonego przez krtań i boczny mięsień szyjny. Tu powinno być wyczuwalne tętno;

- na tętnicy udowej: tętnica udowa jest wyczuwalna w pachwinie, w jednej trzeciej odległości pomiędzy kroczem a grzebieniem kości biodrowej;
- na tętnicy promieniowej (u dziecka poniżej pierwszego roku na tętnicy ramiennej): trzy palce jednej ręki przesuwają się wzdłuż kłębu w kierunku łokcia. W szczelinie utworzonej przez kość promieniową i ścięgna zginaczy palców leży tętnica promieniowa.
Gdy u nieprzytomnego poszkodowanego nie ma bezpośredniego podejrzenia zatrzymania krążenia, można najpierw kontrolować tętno na tętnicy promieniowej. Przy niewyczuwalnym tętnie promieniowym należy sprawdzić tętnicę szyjną. Należy sprawdzić tętno po obu stronach szyi. Brak tętna na tętnicy szyjnej w zasadzie rozstrzyga o zatrzymaniu krążenia. Kontrola czynności życiowych powinna przebiegać w miarę szybko by możliwe było obranie przez ratownika sposobu prowadzenia akcji reanimacyjnej.

METODA USTA - USTA

Głowa silnie odgięta. Dłoń oparta na czole chorego, kciuk i palec wskazujący szczelnie zaciskają nos. Usta ratowanego lekko rozchylone. Ratujący przyciska lekko swoje szeroko rozwarte usta do ust poszkodowanego i robi wdech niezbyt głęboki (nieco głębszy niż przy normalnym oddychaniu). Po wdmuchnięciu powietrza szybko cofa swoją głowę. Patrząc kątem oka na klatkę piersiowa pacjenta może kontrolować jej ewentualne ruchy i ocenić skuteczność wykonanej czynności.

METODA USTA â?? NOS

Głowa jest odgięta, szyja wyprostowana. Ręka przytrzymująca żuchwę zamyka szczelnie usta chorego, najlepiej jest jeszcze docisnąć kciukiem dolną wargę do górnej. Następnie ratownik wdycha powietrze do nosa poszkodowanego, po czym wycofuje głowę by ocenić skuteczność tej metody. Obie metody są równorzędne wybór należy do ratownika.

REANIMACJA KRĄZENIOWA

Po ustaleniu rozpoznania zatrzymania krążenia należy ułożyć ofiarę wypadku płasko na twardym podłożu. Uniesienie nóg ku górze zwiększa szansę udanej reanimacji krążeniowej. Klatkę piersiową pacjenta należy odsłonić z odzieży. Punkt nacisku do masażu pośredniego serca znajduje się na dolnej trzeciej części mostka â?? w odległości trzech palców powyżej wyrostka mieczykowatego.

TECHNIKA MASAŻU POŚREDNIEGO SERCA U DOROSŁYCH

1. Jeden nadgarstek opiera się na punkcie ucisku w dolnej połowie mostka w osi ciała
2. Drugi nadgarstek ułożony jest na pierwszym. Palce obu rąk są uniesione lub splecione, tak by uniknąć złamania żeber w trakcie ucisku.
3. Faza ucisku- ramiona wyprostowane, barki pionowo nad mostkiem, który jest wciskany na głębokość 3-5 cm. Ratownik powinien używać ciężaru swego tułowia, przekazywanego przez wyprostowane ramiona. Faza rozluźnienia- odciążenie mostka bez odrywania nadgarstka od punktu nacisku. Ruchy powinny być płynne nie należy przerywać masażu na dłużej niż kilka sekund. Podczas reanimowania ludzi starszych może dojść do złamań żeber jednak mimo to reanimacje należy prowadzić dalej !