|
Udokumentowana historia Puław sięga pierwszej połowy XVI w., kiedy to były one niewielką nadwiślańską wioską, położoną na szlaku komunikacyjnym prowadzącym Z Lublina do Radomia. Ludność zajmowała się przede wszystkim rybactwem i flisactwem. W tym czasie w miejscu obecnego pałacu stał prawdopodobnie zamek potężnego wówczas rodu Tęczyńskich. W drugiej połowie XVII w. Puławy przeszły w posiadanie Lubomirskich. Nowi właściciele w miejscu nieistniejącego już zamku wznieśli okazały barokowy pałac pełniący funkcję rezydencji magnackiej. W 1706 roku uległ całkowitemu zniszczeniu podczas potopu szwedzkiego i nigdy nie został odbudowany. Ówczesna właścicielka Puław Zofia-Maria z Sieniawskich – postanowiła pałac odbudować, który w nieco zmienionej formie przetrwał do dziś. Od 1782 r. Puławy stanowiły główną siedzibę Czartoryskich, którzy uczynili z nich prężny ośrodek życia publicznego i kulturalnego. Największy wkład w budowę świetności i pozycji Puław wniosła Izabela z Flemingów Czartoryska wraz ze swym mężem Adamem Kazimierzem. To za ich panowania Puławy otrzymały chlubne miano „Polskich Aten”. Jedynym ośrodkiem mogącym konkurować z Puławami pod względem siły oddziaływania politycznego i kulturalnego był wówczas dwór królewski w Warszawie. Po trzecim rozbiorze Polski rola i charakter Puław uległy zmianie – stały się one głównie ośrodkiem myśli patriotycznej, życia kulturalnego i artystycznego. W sąsiedztwie pałacu księżna Izabela wzniosła pierwsze w Polsce muzeum tek narodowych, natomiast ogród przypałacowy przekształciła w romantyczny park widokowy typu angielskiego. Kres panowania Czartoryskich przyniosła klęska Powstania Listopadowego 1831 r. Za czynny udział w powstaniu Książe Adam Jerzy został skazany zaocznie na śmierć, a wszystkie jego dobra uległy konfiskacie. 1844 r przeniesiono z Warszawy do Puław Aleksandryjski Instytut Wychowania Panien, a dwa lata później ukazem carskim osada zyskała nowa nazwę Nowa Aleksandria. Na potrzeby Instytutu został przebudowany pałac. Uzyskał on kształt, który przetrwał do dziś. Carski dekret o przeniesieniu instytutu rozpoczął nowy etap w historii Puław, ściśle związany z działalnością naukową i akademicką. Były one odtąd siedzibą m.in. Instytutu Wychowania Panien (1844-1862), Instytutu Politechnicznego i Rolniczo- Leśnego (1862-1869), Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego (1917-1921), Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego (1921-1939), Rolniczego Zakładu Doświadczalnego Generalnego Gubernatorstwa (1940-1945), a także od 1916 r Gimnazjum im. Adama Jerzego Czartoryskiego. Jako 5- cio tysięczna osada głównie za sprawą mieszczących się i rozwijających ośrodków akademickich Puławy w 1906 r. otrzymały prawa miejskie. Na kolejna zmianę wizerunku Puław miała znaczący wpływ decyzja (1960 r) o budowie kombinatu chemicznego Zakładów Azotowych, które przejęły rolę miastotwórczą. W ciągu kilkunastu lat liczba mieszkańców wzrosła ponad 4- krotnie (z 147. tyś. do ok. 50 tyś.) Puławy najszybciej rozwijały się w latach 1965-1970. W mieście powstawały tez nowe ośrodki naukowe Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Instytut Kwiaciarstwa i Sadownictwa Instytut Nawozów Sztucznych oraz zakładu. bioweterynaryjnego „BIOWET”
|
